Wat zijn de gevolgen van inflatie?

HomeKennisbank › Gevolgen van inflatie

In 2022 staan de kranten vol van de inflatie. Dat is ook niet zo’n gek, want de inflatiegolf die we doormaken is al sinds april 1976 ongeëvenaard. Tijd om eens een blik te werpen op de gevolgen van inflatie. Wat betekent inflatie voor de huizenmarkt? Wat zijn de gevolgen van inflatie op de spaarrente en rendement? Hoe bereken je de impact van inflatie op je eigen vermogen?

Voordat we hier dieper in duiken een korte uitleg van inflatie en de manier waarop we inflatie berekenen in Nederland.

Top producten bij Raisin

1,30%
p.j.
Klarna Bank
Zweden
0,35%
p.j.
Renault Bank
Frankrijk
1,65%
p.j.
Banca Progetto
Italië

Wat is inflatie ook alweer?

De wereldeconomie is gericht op groei. Met investeringen wordt een zeker rendement behaald en zo ontstaat meer geld. Maar eigenlijk is dat paradoxaal. Hoe kan geld nu eigenlijk altijd meer worden? Hier is een rol weggelegd voor de centrale banken, die als opgave hebben om een stabiele balans te vinden tussen stabiliteit van prijzen (gematigde inflatie) en het behouden van werkgelegenheid.

Omdat de centrale banken, zoals in Nederland de Europese Centrale Bank (ECB), alsmaar meer geld uitgeven (in de markt pompen), komt er meer geld beschikbaar op de markt. Hierdoor wordt een willekeurige eenheid van geld (zoals € 1 of $ 45) relatief minder waard. Dit is een van de inflatiemechanismen die momenteel verantwoordelijk is voor de hoge inflatie in de eurozone.

Inflatie kan dus gedefinieerd worden als het relatieve waardeverlies van geld. Andersom kunnen we inflatie ook omschrijven als een stijgend gemiddeld prijsniveau.

Inflatie is niet per se goed of slecht. En het is in ieder geval een stuk beter voor onze economie dan deflatie, daar zijn vrijwel alle economen het over eens. Inflatie heeft altijd voordelen en nadelen, afhankelijk van de marktpositie van een individu. In dit artikel bekijken we de voordelen en de nadelen voor een aantal groepen en sectoren.

Gevolgen van inflatie voor bedrijven

(Hoge) inflatie wordt vaak veroorzaakt door een schaarste aan goederen en/of diensten. Dit is positief voor bedrijven. Vanwege de schaarste kunnen ze hogere prijzen vragen en zo hun winstmarge verhogen. Vooral ook omdat salariskosten vaak een tijdje achterblijven.

Nog een voordelige impact van inflatie op bedrijven: schulden worden relatief minder waard. Als een bedrijf een groot krediet opgenomen heeft, drukken de lasten hiervan relatief minder zwaar.

Ook bedrijven zijn consumenten. De inkoopprijzen kunnen voor sommige bedrijven een stuk hoger worden. Ook is vroeg of laat een aanpassing van de loonkosten aan de inflatie noodzakelijk. Een ander nadeel ligt verstopt in de relatie tussen een hoge inflatie en een hogere kredietrente.

Omdat ook de rentes stijgen in tijden van hoge inflatie, drukken kredieten met een variabel rentetarief en nieuwe kredieten zwaarder op de boeken van ondernemingen.

Gevolgen van inflatie voor huishoudens

Inflatie is op het eerste gezicht niet voordelig voor huishoudens. Toch is de macro-economische stabiliteit waar een matige inflatie (van rond de twee procent) voor zorgt voordelig voor iedereen. Zo garandeert een gezonde inflatie er ook voor dat de arbeidsmarkt gezond blijft en dat investeringen gedaan blijven worden.

Dit is allemaal minder zichtbaar dan de meer directe uitwerkingen van inflatie. Daarom wordt inflatie vaak onterecht verantwoordelijk gehouden voor een lagere levensstandaard. In de afgelopen decennia is de relatieve koopkracht (het welzijn) in Nederland nu juist enorm gestegen (ongeveer verdubbeld in de laatste halve eeuw).

Waarom wordt inflatie dan zo gevreesd? Het antwoord is voor een deel ook psychologisch. De meeste mensen worden gedurende een jaar vaker geconfronteerd met uitgaven dan met inkomsten. En ook in ons collectief geheugen blijven de prijzen van brood of benzine sterker hangen dan het gemiddelde salaris van een schoonmaker, lerares of advocaat.

En dan nog een laatste voordeel van inflatie: in het verleden stegen de spaarrentes ongeveer net zo hard mee. Thans lijkt dat nog niet het geval.

De nadelige impacts van inflatie op huishoudboekjes zijn herkenbaarder dan de voordelen. Alles wordt duurder en de lonen stijgen normaal gesproken slechts later mee. Ook worden pensioenen niet altijd aangepast (geïndexeerd) aan stijgende prijzen.

Spaarders worden in tijden van hoge inflatie geconfronteerd met een negatief reëel rendement. Dit is vooral in 2022 een groot probleem en een fikse bron van onvrede.

Een ander nadeel van een hoge inflatie: de rentes stijgen mee. Niet alleen de spaarrentes, maar ook de rentes op leningen trekken normaliter aan ten gevolge van een hoge inflatie.

Gevolgen van inflatie voor huizenmarkt en hypotheek

De huizenprijzen stegen in de afgelopen decennia veel harder dan de inflatie in het algemeen. Een van de redenen hiervoor is de lage hypotheekrente. Een hoge inflatie kan de hypotheekrentes drukken en zodoende helpen om de huizenmarkt af te koelen. Dit kan een voordelige impact hebben voor nieuwe kopers.

Hypotheekbezitters kunnen zich verheugen over inflatie. Omdat geld relatief minder waard wordt, wordt ook het hypotheekbedrag – en dus de schuld en de maandelijkse aflossing – relatief minder waard.

Inflatie kan de hypotheekrentes omhoogduwen. Stijgende hypotheekrentes zijn slecht nieuws voor verkopers. Hoe hoger de hypotheekrente, hoe hoger de lasten en hoe lager de hypotheken die mensen kunnen krijgen. Deze hogere lasten kunnen natuurlijk ook nadelig zijn voor kopers.

Inflatie maakt niet renderend bezit minder waard. Als de huizenprijzen niet meestijgen met de inflatie wordt eigendom dus minder waard.

Maar het grootste probleem voor eigenaren is zonder twijfel de relatie tussen inflatie, hogere hypotheekrentes en overeenkomstig lagere verkoopprijzen/marktwaarde. Woningbezitters kunnen al snel onder water komen te staan en omdat de markt vaak een vertraging vertoont, kan het lang duren voordat de rentes weer afvlakken.

Gevolgen van inflatie voor de beurs en beleggen

Een hoge inflatie is over het algemeen nadelig voor de beurs, maar het biedt ook kansen. Inflatie heeft een verschillende impact op verschillende soorten aandelen en andere beleggingen.

Aandelen van bedrijven die de hogere kosten van inflatie door kunnen berekenen aan hun klanten kunnen best in waarde stijgen tijdens periodes van hoge inflatie. Dit soort aandelen omvatten onder andere vastgoedbedrijven die vaak hogere huren kunnen vragen, alsook bedrijven die bijvoorbeeld in grondstoffen zitten.

Een te hoge inflatie is niet goed voor het rendement dat beleggers gemiddeld behalen op de beurs. Niet voor het nominale rendement en ook niet voor het reële rendement. Dat ligt voornamelijk aan de onzekerheid die inflatie veroorzaakt en de hiermee gepaard gaande volatiliteit, waardoor vaak riskanter gedrag nodig is om eenzelfde rendement te behalen.

Hogere rentes kunnen investeringen drukken en pakken vaak buitengewoon nadelig uit voor technologiebedrijven, die gericht zijn op snelle, kapitaalgedreven groei. Maar ook investeringen in bedrijven die normaal gesproken veel dividend uitkeren pakken in tijden van een bijzonder hoge inflatie doorgaans slechter uit.

En dan zijn er nog obligaties en andere rentedragende beleggingen. Deze worden keihard geraakt door een te hoge inflatie. Vooral het reële rendement valt vaak diep in het rood; je krijgt immers geen rente van meer dan een aantal procent op verreweg de meeste obligaties.

Depositorekeningen
Depositorekeningen

Wat is een depositorekening en wat is het verschil met een ‘normale spaarrekening’? Waarom ontvang je op een deposito een hogere rente en wat zijn de voorwaarden? Lees meer over deze spaarvorm en wanneer deposito sparen slim is voor jou.

Lees meer
Spaarrekeningen
Spaarrekeningen

Je wilt weten wat voor soort rekening geschikt is om jouw spaardoelen waar te maken? Verschillende spaarrekeningen bieden verschillende voorwaarden en rentepercentages. Raisin helpt je bij het vinden van de beste optie.

Lees meer
Depositogarantiestelsels binnen de EU
Depositogarantiestelsels binnen de EU

Om spaarders te beschermen heeft de EU regelgeving opgesteld rondom banktegoeden. Ieder land moet verplicht een depositogarantiestelsel hebben. Hiermee worden onder andere spaartegoeden gedekt. Leer de stelsels van de verschillende landen kennen.

Lees meer

Wat zijn de belangrijkste gevolgen van inflatie?

Inflatie heeft verstrekkende gevolgen. De belangrijkste impacts:

  • Rentes: Spaarrentes, hypotheekrentes en kredietrentes stijgen

Over het algemeen trekken alle rentes aan bij een hogere inflatie. Lage inflaties drukken op hun beurt weer de rente. Hogere hypotheekrentes zorgen voor lagere woningprijzen; hogere kredietrentes maken lenen moeilijker; hoge spaarrentes kunnen (voor een deel) waardeverlies door de hogere inflatie compenseren.

  • Kosten: ‘Alles wordt duurder’ en de lonen/pensioenen blijven meestal (tijdelijk) achter

Door inflatie wordt het duurder voor huishoudens om in hun levensonderhoud te voorzien. De lonen stijgen meestal enkel met vertraging mee. In de overbruggingsperiode tussen hogere prijzen en hogere lonen komen huishoudens soms moeilijker rond.

Daarnaast heeft Nederland strenge kapitaaleisen voor de pensioenfondsen. Als niet aan deze kapitaaleisen voldaan wordt, kunnen de pensioenen niet geïndexeerd worden. Dit betekent dat ze niet aan de inflatie aangepast worden. Ook gepensioneerden kunnen dus flink last krijgen van de hogere prijzen.

Wat kun je doen tegen inflatie?

Een goeie vraag zonder eenduidig antwoord. Een normale inflatie van slechts één à twee procent is niet direct problematisch. De uitzonderlijk hoge inflatie die we momenteel doormaken zal niet al te lang aanhouden. Het directe advies is dus om niet te snel in paniek te raken. Koopkrachtverlies en het verlies van spaargeld is voor veel Nederlanders nog altijd beter dan werkloosheid.

Op de lange termijn moet je inflatie altijd serieus nemen. Waarom? Omdat de relatieve waarde van je spaargeld, pensioenopbouw enz. gedurende de jaren flink af kan nemen. Het enige wat daartegen helpt is rendement behalen. Het beste rendement op je spaargeld, en als je je daar prettig bij voelt ook door te beleggen.

Lees hiermee samenhangend vooral ook onze artikelen over hoeveel pensioen je nodig hebt.

Hoeveel pensioen heb je nodig?
Hoeveel pensioen heb je nodig?

Heb je een pensioengat? Om deze vraag te beantwoorden, moet je eerst weten hoeveel pensioen je op moet bouwen. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Inflatie, rendement op rendement en rente op rente spelen een belangrijke rol in het berekenen van je pensioenbedrag. Volg ons stappenplan om te berekenen hoeveel jij nodig hebt.

Lees meer
Pensioenindexatie
Pensioenindexatie

Door pensioenen te indexeren wordt de koopkracht van pensioengerechtigden gewaarborgd. Het leven wordt gemiddeld ieder jaar duurder door inflatie. Pensioenen en de AOW stijgen mee om dit op te vangen. Helaas worden pensioenen niet altijd geïndexeerd. Wat betekent dit voor jou, en wat kun je hieraan doen?

Lees meer
Spaarrente in Nederland en de EU
Spaarrente in Nederland en de EU

Sparen is nauwelijks nog de moeite waard. Ondertussen lijkt het wel de normaalste zaak van de wereld dat je geld niets meer oplevert. Toch moet dit niet zo zijn. Ontdek waar je nog een aantrekkelijke rente krijgt en hoe je hier als Nederlandse spaarder gebruik van kunt maken.

Lees meer