Inflatiecrisis: wat kost een kind nu

vs. twintig jaar geleden

HomeSparen › Wat kost een kind in 2022?

Het leven wordt duurder en duurder. We merken het dagelijks, zoals aan de kassa bij de boodschappen, na een avondje uit en wanneer de elektriciteitsrekening op de mat valt. Iedereen voelt de inflatiecrisis, maar de jongere generaties trekken echt aan het kortste eind. Niet alleen is het door de woningcrisis bijna onmogelijk voor Gen Z en Millennials om een huis te kopen, een bruiloft is tegenwoordig alleen nog weggelegd voor vermogende koppels (vaak dankzij een flinke donatie van de ouders). En dan hebben we het nog niet gehad over het opvoeden van kinderen. 

Waar het twintig jaar geleden nog doodnormaal was om vier kids te krijgen, houden we het nu – als je überhaupt kinderen wilt en kunt krijgen – bij één of maximaal twee. In 2020 had de Nederlandse vrouw gemiddeld 1,54 kinderen. Twintig jaar geleden was het gemiddelde 1,73 kinderen. Het aantal pasgeboren kinderen in Nederland daalt al jaren. Waarom? 

Onder andere omdat er tegenwoordig een prijskaartje aan kinderen hangt waar je spontaan van gaat hyperventileren. Vooral een grotere woning en grotere auto zijn voor veel Nederlanders onbereikbaar. Maar wat kost een kind precies? En hoeveel zijn de kosten gestegen ten opzichte van twintig jaar geleden? Platform voor spaarrekeningen Raisin.nl zocht het uit.

1,70%
p.j.
Klarna Bank
Zweden
0,65%
p.j.
Renault Bank
Frankrijk
2,40%
p.j.
Banca Progetto
Italië

Om antwoord te geven op deze vraag is gekeken naar een aantal verschillende gezinssituaties van twee jaartallen: 2002 en 2022. Zo zijn de kosten die komen kijken bij een kind geanalyseerd voor een gezin met twee ouders en voor een gezin met een alleenstaande ouder. Volgens het CBS besteden we een bepaald percentage van het besteedbaar inkomen (netto salaris inclusief kinderbijslag) aan ons kind. Dit percentage is afhankelijk van de gezinssituatie. Het Nibud hanteert deze cijfers voor het kostenplaatje van een kind, en ook in ons onderzoek zijn deze percentages aangehouden, maar wij zijn nog een stap verder gegaan

Wanneer er gezinsuitbreiding op stapel staat, komt er vaak ook woninguitbreiding bij kijken. Aldus een groter huis met een tuin, een hogere hypotheek en waarschijnlijk heb je ook een gezinsauto nodig om de kinderwagen in te vervoeren. In 2002 was een koophuis al een grote kostenpost, maar nog te betalen met een of twee salarissen. Twintig jaar later zitten we in een grote woning- en inflatiecrisis. Huizen zijn onbetaalbaar,  zelfs voor een koppel met twee keer modaal, en het leven wordt alsmaar duurder. Kijken we naar de salarissen, dan zien we een minder sterke stijging. Zouden we ons puur en alleen op het percentage van het besteedbaar inkomen richten, dan verschillen de kosten van een kind niet zo met twintig jaar geleden, daarom vinden we het belangrijk om ook te kijken naar eenmalige grote kosten: een huis en een auto. Voor de berekening is daarnaast rekening gehouden met de gemiddelde leeftijd waarop een kind volledig onafhankelijk is (23.5 jaar in 2002 vs. 23.3 jaar in 2022).  

We begrijpen dat niet iedere situatie hetzelfde is. De een huurt liever een woning, de ander schaft in plaats van een auto een bakfiets aan, en weer een ander heeft misschien meer kinderen. Ook verschillen de kosten wanneer een ouder parttime gaat werken met wanneer een kind fulltime naar de kinderopvang gaat. En in een later stadium zijn kosten afhankelijk van of je kind wel of niet gaat studeren, al eerder op zichzelf gaat wonen, et cetera. Zie deze cijfers daarom als een indicatie en bereken aan de hand van jouw eigen situatie wat het kostenplaatje voor jou zal zijn. 

Hoeveel kost een kind in 2022?

Hoe hoger ons inkomen is, hoe meer we uitgeven aan ons kind, berekent het CBS. Denk aan vakanties, speelgoed en kinderkleding die duurder zijn, vaker uit eten gaan, et cetera. Maar ook is er meer geld beschikbaar voor kinderopvang en zijn ouders met een hoger inkomen vaker in staat te helpen met studie- en huurkosten. Een tweeoudergezin geeft gemiddeld 15 procent van het besteedbaar inkomen uit aan een kind. Voor twee kinderen leggen we 25 procent van het besteedbaar inkomen opzij voor de opvoeding, heb je drie kinderen is dit percentage 29 en bij vier kun je er vanuit gaan dat 35 procent van je besteedbaar inkomen naar je kinderen gaat.

Voor een eenoudergezin zijn de percentages hoger. Eén kind kost gemiddeld 23 procent van het besteedbaar inkomen, twee kinderen 31 procent en drie kinderen 37 procent. Heb je vier kinderen? Dan kun je erop rekenen dat 42 procent van je besteedbaar inkomen naar je kids gaat.

Tweeoudergezin in 2022
prijskaartje eerste kind € 394.866

Bestaat jouw (toekomstige) gezin uit twee ouders die beiden fulltime werken en een gemiddeld salaris verdienen, aldus jaarlijks samen € 70.386 netto aan loon binnenkrijgen? Dan zou een kind je minimaal € 394.866 kunnen kosten. Iets minder dan vier ton dus! Dit zijn de kosten tot 23,3 jaar: de gemiddelde leeftijd waarop een kind volledig onafhankelijk is. Het gaat hier om 15 procent van het besteedbaar inkomen. Dit bedrag is per jaar gemiddeld € 10.558. Bij het besteedbaar inkomen is de kinderbijslag inbegrepen (tot 18 jaar € 21.797,04). Naast het percentage van het besteedbaar inkomen hebben we ook de kosten van een ruimere woning (en dus ook een hogere hypotheek en extra rente) en een upgrade naar een ruimere auto meegerekend. Het gemiddelde eenkamerappartement in Nederland kost € 369.520. Voor een eengezinswoning betaal je gemiddeld € 451.000. Van een appartement naar een eengezinswoning verhuizen kost je dus al € 81.486. Naast aflossingen betaal je uiteraard meer aan hypotheekrente over 23 jaar, namelijk € 50.096,28. Behalve een hogere hypotheek, nemen we de kosten van een ruimere auto ook mee in het kostenplaatje. We hebben als voorbeeld de gemiddelde prijs van een vijf jaar oude Volkswagen Polo genomen en die ingeruild tegen een nieuwe Škoda Octavia. Deze upgrade kost je € 14.015. Houd er rekening mee dat een grotere auto ook duurder is qua verzekeringskosten en brandstof en datzelfde geldt voor een grotere woning (verzekeren, verwarmen en de inrichting van meerdere kamers). 

De dagelijkse kosten verschillen per levensfase van het kind. Zo geef je in het eerste jaren veel geld uit aan luiers en in de laatste jaren voor het kind volledig onafhankelijk is betaal je wellicht een ouderbijdrage voor een eventuele studie of een studentenkamer. Volgens het meest recente studentenonderzoek van Nibud (2021) krijgt 68 procent van de studenten een ouderbijdrage om te studeren. De gemiddelde ouderbijdrage per maand voor thuiswonende en uitwonende studenten is € 211. Dat betekent dat wanneer je kind gaat studeren van de leeftijd 18 tot je kind volledig onafhankelijk is (23,3 jaar) je € 13.293 aan ouderbijdrage zou betalen. 

Het prijskaartje van een kind voor een tweeoudergezin in 2022

TYPE KOSTEN FREQUENTIE VAN KOSTEN KOSTEN PER JAAR KOSTEN (TOTAAL)
Ruimere auto Eenmalige kosten - € 14.015
Bedrag van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind (15%) Kosten per jaar (kind onafhankelijk 23,3) € 10.698 € 249.269
Ruimere woning Totaal aan aflossingen - € 81.486
Extra betaalde hypotheekrente Voor de eerste 23 jaar - € 50.096
TOTAAL PRIJSKAARTJE KIND - € 16.947 € 394.866

Eenoudergezin in 2022
prijskaartje eerste kind € 339.210

Voor een eenoudergezin met een fulltime gemiddeld salaris (€ 35.193 netto per jaar) gaat het CBS uit van een uitgave van 23 procent van het besteedbaar inkomen aan je kind. In dit geval zou het prijskaartje van één kind minimaal € 339.210 kunnen zijn. Het klinkt misschien gek dat een kind goedkoper is wanneer in het gezin één ouder aanwezig is, maar daar waar minder inkomen is, kun je ook minder uitgeven. In plaats van € 10.698, de gemiddelde jaarlijkse kosten van een tweeoudergezin, besteed een eenoudergezin per jaar gemiddeld € 8310 aan een kind. Dat neemt niet weg dat er vaste kosten zijn die voor iedereen hetzelfde zijn, of je gezin nu uit een of uit twee ouders bestaat. Benieuwd welk prijskaartje er aan kinderopvang hangt? Wanneer je je kind fulltime (5 dagen per week, 9 uur per dag) naar de opvang wil brengen, betaal je gemiddeld € 19.890 per jaar. Afhankelijk van je inkomen kun je een groot deel hiervan dekken met behulp van de kinderopvangtoeslag, dat scheelt dan weer. Wanneer je in plaats van voltijd kinderopvang, parttime (24 uur) wil gaan werken om voor het kind te zorgen, lever je een deel van je salaris in. Als je van een gemiddeld fulltime nettojaarsalaris (€ 35.193 netto per jaar) naar een parttimesalaris gaat, kost dit je per jaar € 10.577. Het gemiddelde parttime nettojaarsalaris is € 24.616. 

Het prijskaartje van een kind voor een eenoudergezin in 2022

TYPE KOSTEN FREQUENTIE VAN KOSTEN KOSTEN PER JAAR KOSTEN (TOTAAL)
Ruimere auto Eenmalige kosten - € 14.015
Bedrag van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind (23%) Kosten per jaar (kind onafhankelijk 23,3) € 8310 € 193.613
Ruimere woning Totaal aan aflossingen - € 81.486
Extra betaalde hypotheekrente Voor de eerste 23 jaar - € 50.096
TOTAAL PRIJSKAARTJE KIND - € 14.558 € 339.210

Tweeoudergezin in 2002
prijskaartje eerste kind € 362.006

We gaan twintig jaar terug in de tijd. Het is 2002 je bent onderdeel van een tweeoudergezin met twee fulltime gemiddelde jaarsalarissen van bij elkaar opgeteld netto € 49.848. Wat kostte het om een kind op te voeden? In totaal kon je in deze specifieke gezinssituatie een rekening verwachten van € 362.006 voor een kind. Dit zijn de kosten tot 23,5 jaar: de gemiddelde leeftijd waarop een kind in 2002 volledig onafhankelijk was. Wederom is voor het kostenplaatje uitgegaan van een percentage van het besteedbaar inkomen. Volgens het CBS was dit percentage in 2002 voor een tweeoudergezin 18 procent. Per jaar ging er dus € 9086 van het besteedbare inkomen van een gemiddeld gezin naar het kind. In 23,5 jaar tijd gaf een tweeoudergezin gemiddeld € 213.515 uit aan een kind. Maar dat is niet alles. Twintig jaar geleden betekende gezinsuitbreiding ook woninguitbreiding. In 2002 betaalde je gemiddeld voor een eenkamerappartement € 148.882 en voor een eengezinswoning € 217.899. Wanneer je je appartement moest verruilen voor een eengezinswoning, kostte dit je dus € 69.017 in aflossingen. Wederom betaal je over een hogere hypotheek ook meer rente, namelijk € 69.273,96 over 23 jaar. Dan de upgrade van Volkswagen Polo naar een gezinsauto. In 2002 betaalde je voor een vijf jaar oude Volkswagen Polo € 8000, voor een nieuwe Škoda Octavia kon je gemiddeld € 18.200 neerleggen. De upgrade kostte dus € 10.200. Naast deze eenmalige grote uitgaven, kan een verandering van werksituatie ook invloed hebben op het uiteindelijke prijskaartje dat je betaalt voor een kind. Als je besloot minder te gaan werken, kostte dit je uiteraard ook een deel van je salaris. Wanneer een van de twee in plaats van fulltime parttime ging werken om voor het kind te zorgen, kostte dit € 10.320 netto per jaar. 

Het prijskaartje van een kind voor een tweeoudergezin in 2002

TYPE KOSTEN FREQUENTIE VAN KOSTEN KOSTEN PER JAAR KOSTEN (TOTAAL)
Ruimere auto Eenmalige kosten - € 10.200
Bedrag van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind (15%) Kosten per jaar (kind onafhankelijk 23,5) € 9086 € 213.515
Ruimere woning Totaal aan aflossingen - € 69.017
Extra betaalde hypotheekrente Voor de eerste 23 jaar - € 69.273
TOTAAL PRIJSKAARTJE KIND - € 15.405 € 362.006

Eenoudergezin in 2002
prijskaartje eerste kind € 286.601

Voor een alleenstaande ouder met een fulltimebaan en een gemiddeld salaris was het prijskaartje van een kind in 2002 € 286.601. Van dit bedrag betaalde je gemiddeld een bedrag van € 79.217 aan eenmalige kosten. Dit zijn de kosten voor een ruimere woning en auto wanneer je een eenkamerappartement inruilde voor een eengezinswoning en je van een vijf jaar oude Volkswagen Polo naar een Škoda Octavia ging. Het prijskaartje van een kind voor een eenoudergezin mag misschien lager zijn dan van een tweeoudergezin, relatief gezien is het een stuk lastiger om de rekening te betalen van één salaris. Als eenoudergezin gaven we gemiddeld 23% van ons besteedbaar inkomen uit aan één kind. Dit is per jaar € 5.877 en na 23,5 jaar is het een totaalbedrag van € 138.110. Dit is inclusief kinderbijslag. 

Het prijskaartje van een kind voor een eenoudergezin in 2002

TYPE KOSTEN FREQUENTIE VAN KOSTEN KOSTEN PER JAAR KOSTEN (TOTAAL)
Ruimere auto Eenmalige kosten - € 10.200
Bedrag van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind (23%) Kosten per jaar (kind onafhankelijk 23,5) € 5877 € 138.110
Ruimere woning Totaal aan aflossingen - € 69.017
Extra betaalde hypotheekrente Voor de eerste 23 jaar - € 69.273
TOTAAL PRIJSKAARTJE KIND - € 12.196 € 286.600

Eindbalans 2002 vs 2022

Net zoals vrijwel alles, was het twintig jaar geleden een stuk betaalbaarder om een kind te hebben dan nu. In 2022 betaal je als tweeoudergezin € 394.866, dat is € 32.860 meer dan in 2002, waar een kind je € 362.006 kostte. Als eenoudergezin betaalde je twintig jaar geleden € 52.609 minder voor een kind. Dit komt mede door de inflatie en de huizenprijzen die de afgelopen jaren door het dak zijn geschoten. Aan de andere kant zijn onze salarissen nog harder doorgestegen. Het gemiddeld netto jaarsalaris is van € 24.924 in 2002 naar € 35.193 in 2022 gestegen, een plus van maar liefst 41 procent. Een flinke stijging zou je denken, totdat je naar de stijging van de huizenprijzen kijkt. In 2002 was de gemiddelde prijs van een eengezinswoning €217.899. Twintig jaar later betaal je voor zo’n zelfde soort woning gemiddeld € 451.006. De afgelopen twintig jaar is de gemiddelde huizenprijs dus met 107 procent gestegen. En daar blijft het uiteraard niet bij, ook de prijs van een auto is flink gestegen. Als we de prijs van een vijf jaar oude Volkswagen Polo in 2002 (€ 8000) vergelijken met 2022 (€ 17.174,88) dan zien we een stijging van 115 procent.  Vooral deze twee kostenposten geven jonge ouders kopzorgen.

Kijkend naar de huidige krapte op de woningmarkt en algemene demografische trends,, is het niet gek dat het aantal pasgeboren kinderen in de afgelopen twintig jaar is afgenomen. In 2002 werden er 202.083 kinderen geboren, tien jaar later waren dit er nog maar 175.959 (CBS). Dat zijn volgend decennium toch weer 26.124 woningzoekenden minder. En de dalende trend zette zich voort tot vorig jaar.

In 2021 zagen we namelijk voor het eerst in sinds 2008 een groei. Zorgde de coronapandemie die een jaar eerder begon voor een babyboom? Absoluut. In het tweede coronajaar werden er 179.441 kinderen geboren, tienduizend meer dan normaal. Of we deze groei in 2022 ook gaan zien, is nog maar de vraag. Uit de voorlopige maandelijkse cijfers van 2022 zien we geen stijging ten opzichte van de jaren voor 2021. Misschien maar goed ook, want over twintig jaar willen al deze kinderen ook een eigen dak boven het hoofd. Laten we hopen dat Mars tegen die tijd bewoonbaar is, bepaalde ministers een ruimteverbod krijgen en Prins Bernhard Junior bang is voor aliens.

Eelco Habets, algemeen directeur van raisin.nl, zegt het volgende over het onderzoek:

‘Ondanks dat het milieu ons dankbaar zou zijn als we minder kinderen op de aardbodem zetten, zou het nemen van een kind afhankelijk moeten zijn van een eventuele kinderwens en niet van je bankrekening. Wel is het belangrijk om bewust te zijn van de kosten die komen kijken bij een kind, zodat je niet voor verrassingen komt te staan en op tijd begint met sparen. Een begrotingsplan met daarin de inkomsten en kosten kan helpen je voor te bereiden op je nieuwe financiële situatie. Zo weet je hoeveel je eventueel tekort komt en kun je in de jaren ervoor spaardoelen opstellen en een aparte spaarrekening openen om geld apart te zetten voor je kind.’


 

Methodologie

Voor dit onderzoek zijn gegevens verzameld uit meerdere bronnen om de totale kosten van een kind in 2002 en 2022 in te schatten en het verschil te berekenen. Er zijn gegevens verzameld over de kosten van huisvesting, het upgraden van de auto, hypotheekbetalingen en het percentage van het besteedbare inkomen van het gemiddelde salaris dat wordt gebruikt om een kind te onderhouden totdat het kind de onafhankelijkheidsleeftijd bereikt. In beide jaren zijn scenario’s berekend voor een fulltime tweeoudergezin en een eenoudergezin.


Bronnenlijst

Statistiek Bron
Kosten ruimere woning Opendata CBS
Hypotheekkosten 2022 Van Bruggen.nl 
Maandelijkse hypotheeklasten  Hypotheeklastencalculator.nl
Gemiddeld salaris 2022  Opendata.cbs
Bruto naar netto rekenmachine (2022) Randstad.nl
Gemiddelde verkoopprijs vijf jaar oude Volkswagen Polo 2022 Anwb.nl
9 Prijs van een nieuwe Škoda Octavia 2022 Skoda.nl
10 Gemiddelde leeftijd waarop kinderen onafhankelijk zijn in Nederland 2022 & 2002 Ec.europa.eu
11 Percentage van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind 2022  Nibud.nl
12 Percentage van besteedbaar inkomen dat wordt uitgegeven aan een kind 2002 Adformatie
12 Gemiddeld salaris fulltime 2002 Cbs.nl
15 Cijfers hypotheekrente 2002 Cbs.nl
16 Belastingbedragen per salaris 2002 Jongbloed-fiscaaljuristen.nl
17 Mediaan inkomen in 2002 Opendata.cbs.nl
18 Mediaan inkomen in 2022 Cpb.nl
19 Kinderbijslag in 2002 Trouw.nl
20 Kinderbijslag in 2022 Svb.nl
21 Prijs van een Volkswagen Polo 2002 Leiden.courant.nu
23 Toetsingsinkomen rekenmachine  Belastingdienst.nl
23 Percentage studenten thuiswonend en uitwonend 2002 Zoek.officielebekendmakingen.nl
24 Gemiddelde ouderbijdrage studerend kind 2022 Nibud.nl/Studentenonderzoek
25 Gemiddelde ouderbijdrage studerend kind 2002 Adoc.pub
26 Geboortecijfers Cbs.nl