Negatieve rente uitgelegd door Raisin

De financiële trend is al enige tijd dat centrale banken de rente die ze uitschrijven steeds verlagen. In de eurozone is de rente negatief en daalt ze steeds verder. Sinds september 2019 staat de negatieve rente van de ECB (de Europese Centrale Bank) op -0.5%. De gevolgen van het coronavirus zetten de economie verder onder druk. Het is mogelijk dat de ECB lenen dus (nog) goedkoper zal maken om de economie aan te zwengelen. De rente heeft waarschijnlijk haar laagste niveau dus nog niet bereikt. Zal je in Nederland straks, als je leent, geld krijgen van je bank, en als je spaart moeten betalen? Raisin legt je uit wat de exacte betekenis en het gevaar van negatieve rente is.

0,60%
p.j.
J&T Banka
Tsjechië
0,70%
p.j.
Inbank
Estland
1,30%
p.j.
Inbank
Estland

Wat is negatieve rente?

Het begrip negatieve rente heeft niet één betekenis, maar kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Dat hangt af van de context waarin negatieve rente wordt vernoemd. Onze uitleg van enkele sleutelbegrippen volgt hier:

  • Negatieve spaarrente: betekent dat de negatieve rente door de bank aan haar spaarder wordt doorgerekend. Dat is het gevaar van een negatieve rente voor de particulier, je verliest wanneer je geld op de bank plaatst.
  • Nulrente: een rentevoet die rond de nul procent schommelt, veel Nederlandse banken hebben hun rente al vlak boven de nul geplaatst. Voor een hypotheek bijvoorbeeld betekent dit dat je geen rente op het geleende bedrag moet betalen, het betekent ook dat sparen niets opbrengt maar je in theorie ook geen rente hoeft te betalen.
  • Negatieve nominale rente: dit is een negatieve marktrente. Nominale rente is de rente die een bank je biedt over je spaargeld of van je vraagt over een hypotheek. Als dit percentage onder nul zakt is de nominale rente dus negatief.
  • Negatieve reële rente: reële rente is de nominale rente met aftrek van de inflatie. Inflatie zorgt ervoor dat je geld, dus ook je spaargeld, minder waard wordt. Is de reële rente momenteel al een  negatieve rente? In Nederland schommelt de inflatie doorgaans tussen 1 en 3%, wat hoger ligt dan de meeste spaarrentes bij Nederlandse banken.

Waarom negatieve rente?

De negatieve rente komt dus voort uit het ECB-beleid. Het is de ECB die met haar monetair beleid de depositorente bepaalt, dat is de rente die banken betalen op het geld dat ze ’s nachts verplicht bij de ECB stallen. Deze boeterente stelt de ECB in omdat ze zo veel mogelijk geld in omloop binnen de economie willen. Krijgen we dan een negatieve rente in Nederland voor spaarders of mensen die lenen? Nou, de ECB heeft haar systeem veranderd. Nederlandse banken betalen dus wel een boeterente van 0,5% maar door “tiering”, een ingewikkele berekening van de ECB, zijn de lasten voor onze banken een stuk verlaagd. Met dit systeem wordt immers een deel van de verplicht aan te houden reserves bij de ECB gevrijwaard van de boeterente. Dit betekent dus dat enige druk wordt weggenomen van een negatieve rente over sparen. Veel banken houden het voorlopig in de buurt van een nulrente.

Dit is volgens economen echter niet de enige oorzaak van negatieve rente. De vergrijzing zorgt voor een spaartsunami. Veel babyboomers zijn op pensioen of leunen tegen de pensioenleeftijd aan. Zij hebben dus heel wat kapitaal opgebouwd. Bovendien potten heel wat landen, vooral in Azië, grote financiële reserves op. Dit doen ze uit angst voor een nieuwe financiële crisis. Dit geld wordt in vorm van staatsleningen verpacht in Europa en de VS. Door beide fenomenen worden banken, ook nog meer dan tien jaar na de laatste financiële crisis, als het ware overspoeld door spaargeld. Vaak weten ze zich met dit geld geen blijf en daardoor willen ze sparen ontraden en verlagen ze de rente onder druk van de ECB.

Wat maakt de rente nog negatief? De inflatie daalt al erg lang. In de jaren ’80 schommelde deze nog rond de 12%, nu ligt die vaak lager dan 2%. De ECB is hier bang voor, dalende inflatie zorgt er immers voor dat prijzen dalen. Als dit algemeen het geval is, bij deflatie, stellen consumenten aankopen uit omdat ze weten dat producten in de toekomst goedkoper zullen worden. Hierdoor komt er minder geld in de economie terecht en kunnen bedrijven in de problemen komen. Ook om deflatie te vermijden, wordt de rente negatief gehouden door de ECB.

FAQ

Wat is het verschil tussen nominale en reële negatieve rente?

Wanneer nominale rente negatief is, is de markrente op zich negatief. De bank of kredietverlener stelt je dus een negatieve rente voor. Bij reële negatieve rente kan de marktrente, dus de aangeboden rente op spaargeld positief zijn, maar is de opbrengst op sparen op zich per saldo negatief door aftrek van het inflatiepercentage.

Waarom is de rente negatief?

De depositorente is negatief door het expansieve monetaire beleid van de ECB. De overvloed aan spaargeld op de markten en de lage inflatie drukken de rente echter ook verder naar omlaag.

Maak  je je zorgen om de negatieve rente? Via Raisin kun je nog termijndeposito’s of flexibele spaarrekeningen openen tegen goede rentes.