Negatieve rente: moet ik rente betalen over mijn spaargeld?

Vanaf 1 januari 2021 gaan meer Nederlanders negatieve rente op spaargeld betalen. Gewone spaarders lijken zich nog geen zorgen te hoeven maken. Ook is de Nederlandse Bank niet te spreken over negatieve rente voor spaarrekeningen met een lager saldo.

Toch is de financiële trend al enige tijd dat centrale banken de rente die ze uitschrijven steeds verlagen. In de eurozone is de rente negatief en daalt ze steeds verder. Sinds september 2019 staat de rente van de ECB (de Europese Centrale Bank) op -0.5%.

De gevolgen van het coronavirus zetten de economie verder onder druk. Het is mogelijk dat de ECB lenen dus (nog) goedkoper zal maken om de economie aan te zwengelen. De rente heeft waarschijnlijk haar laagste niveau dus nog niet bereikt.

Zal je in Nederland straks, als je leent, geld krijgen van je bank, en als je spaart moeten betalen? Bij Raisin ontdek je niet enkel wat negatieve rente is en wat de gevolgen zijn, maar leggen we je ook uit wat je kunt doen om toegang te krijgen tot een hogere rente!

Wat is negatieve rente?

Het begrip negatieve rente heeft niet één betekenis, maar kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Dat hangt af van de context waarin negatieve rente wordt vernoemd. Onze uitleg van enkele sleutelbegrippen volgt hier:

  • Negatieve spaarrente: betekent dat de negatieve rente door de bank aan haar spaarder wordt doorgerekend. Dat is het gevaar van een negatieve rente voor de particulier, je verliest wanneer je geld op de bank plaatst.
  • Nulrente: een rentevoet die rond de nul procent schommelt, veel Nederlandse banken hebben hun rente al vlak boven de nul geplaatst. Voor een hypotheek bijvoorbeeld betekent dit dat je geen rente op het geleende bedrag moet betalen, het betekent ook dat sparen niets opbrengt maar je in theorie ook geen rente hoeft te betalen.
  • Negatieve nominale rente: dit is een negatieve marktrente. Nominale rente is de rente die een bank je biedt over je spaargeld of van je vraagt over een hypotheek. Als dit percentage onder nul zakt is de nominale rente dus negatief.
  • Negatieve reële rente: reële rente is de nominale rente met aftrek van de inflatie. Inflatie zorgt ervoor dat je geld, dus ook je spaargeld, minder waard wordt. Is de reële rente momenteel al een  negatieve rente? In Nederland schommelt de inflatie doorgaans tussen 1 en 3%, wat hoger ligt dan de meeste spaarrentes bij Nederlandse banken.

Wat maakt de rente negatief? De inflatie daalt al erg lang. In de jaren ’80 schommelde deze nog rond de 12%, nu ligt die vaak lager dan 2%. De ECB is hier bang voor, dalende inflatie zorgt er immers voor dat prijzen dalen.

Als dit algemeen het geval is, bij deflatie, stellen consumenten aankopen uit omdat ze weten dat producten in de toekomst goedkoper zullen worden. Hierdoor komt er minder geld in de economie terecht en kunnen bedrijven in de problemen komen. Ook om deflatie te vermijden, wordt de rente negatief gehouden door de ECB.

Waarom negatieve rente?

De negatieve rente komt dus voort uit het ECB-beleid. Het is de ECB die met haar monetair beleid de depositorente bepaalt, dat is de rente die banken betalen op het geld dat ze ’s nachts verplicht bij de ECB stallen. Deze boeterente stelt de ECB in omdat ze zo veel mogelijk geld in omloop binnen de economie willen. 

Dit is volgens economen echter niet de enige oorzaak van negatieve rente. De vergrijzing zorgt voor een spaartsunami. Veel babyboomers zijn op pensioen of leunen tegen de pensioenleeftijd aan. Zij hebben dus heel wat kapitaal opgebouwd.

Bovendien potten heel wat landen, vooral in Azië, grote financiële reserves op. Dit doen ze uit angst voor een nieuwe financiële crisis. Dit geld wordt in vorm van staatsleningen verpacht in Europa en de VS.

Door beide fenomenen worden banken, ook nog meer dan tien jaar na de laatste financiële crisis, als het ware overspoeld door spaargeld. Vaak weten ze zich met dit geld geen blijf en daardoor willen ze sparen ontraden en verlagen ze de rente onder druk van de ECB.

Negatieve rente: gevolgen voor de Nederlandse spaarder

Het grootste gevolg van de negatieve depositorente is de spaarrente in Nederland nu al erg laag is. Voor grote vermogens is er momenteel zelfs al een negatieve spaarrente. Sparen in Nederland is dus onaantrekkelijk geworden, terwijl geld investeren of geld lenen voor velen een stuk interessanter is geworden door de lage rentevoeten.

Is de negatieve rente op je spaarrekening al een realiteit?

De negatieve rente heeft nu al gevolgen, ook al zie je die in de cijfers misschien niet meteen. De gemiddelde rentevoet op flexibel sparen schommelt rond de 0%. Dit terwijl de inflatie in Nederland doorgaans tussen de 1% en 3% ligt.

Vaak is de inflatie dus hoger dan de rente die je op sparen ontvangt. Inflatie maakt je spaargeld minder waard én dat wordt niet meer opgevangen door de spaarrente die in Nederland wordt geboden. In de realiteit betekent dit dat je vaak al tegen een negatieve rente spaart. Als de banken de spaarrente echter onder nul laten zakken, dan betaal je nog eens extra bovenop wat je al verliest door de inflatie.

Banken rekenen al negatieve rente voor vermogende klanten

In Nederland is een negatieve spaarrente nog nooit aan de orde geweest. Echter sinds de ECB-rente historisch laag staat, wordt er vaker gespeculeerd om de spaarrente ook in Nederland onder de nul te laten zakken.

Naar het voorbeeld van Duitsland en Zwitserland hanteren sommige banken wel al een negatieve rente voor de zakelijke spaarders en mensen met erg grote vermogens. Sinds medio 2019 voeren de Nederlandse banken één voor één negatieve rente in voor hun vermogende spaarders.

Als eerste kwamen de kleinere banken, zo is er al een negatieve rente bij Van Lanschot. Deze bedraagt vanaf 2021 -0,5% voor spaartegoeden boven de € 250 duizend. Een nieuwe negatieve rente bij ABN Amro is een verdere stap voor de grootbanken.

Vanaf 1 januari 2021 rekent de bank -0.5% rente op alle tegoeden boven een half miljoen. ING rekent vanaf 1 oktober 2020 al een negatieve rente van -0,5% bij een saldo boven de € 250.000. Ook Rabobank gaat vanaf 1 januari 2021 mensen met meer dan € 250.000 op de bank een rente van 0,5% laten betalen.

Banken doen dit omdat spaargeld hen niets meer opbrengt. De ECB wordt hiervoor als schuldige aangewezen door de rentes die al lang extreem laag staan. Daarom betalen banken voor de tegoeden die ze dagelijks bij de ECB moeten stallen.

Bij geen enkele Nederlandse bank vind je voor vrij opneembaar sparen als particulier nog een rente boven de 0,05%. Dat staat nog niet gelijk aan een officiële negatieve rente, maar bij Triodos Bank, Van Lanschot-dochter Evi, ABN Amro, en ING wordt inmiddels al een nulrente gerekend.

Door de Nederlandse inflatie die nu rondom de 1% schommelt is de reële spaarrente al negatief. Deze inflatie maakt je geld immers minder waard, en de spaarrente vergoedt dit niet meer.

Natuurlijk beseffen de grootbanken ook dat als eerste hun verliezen doorrekenen aan de gewone consument geen goede publiciteit is. Sparen behoort immers tot hun kerntaken. Hoewel vele spaarrekeningen ondertussen verlieslatende producten zijn voor de Nederlandse banken, willen ze hun spaarder wel behouden.

Daarom vangen ze de verliezen die ze door de lage rente maken op door de marge op de hypotheekrente te verhogen. Hoewel de hypotheekrentes erg laag staan, houden ze de druk zo wat af.

Negatieve spaarrente verbieden?

Ondertussen gaan er steeds meer stemmen op om een negatieve rente op spaargeld te verbieden. In België bijvoorbeeld is een negatieve spaarrente verboden en is het verplicht om spaarders een minimumrente van 0,01% en een jaarlijkse getrouwheidspremie van 0,10% te bieden.

De Consumentenbond dringt bijvoorbeeld aan op een dergelijk verbod op negatieve rente, op zijn minst tot een bedrag van € 100.000. Een wettelijk verbod lijkt echter momenteel nog niet aan de orde.

Voorlopig neemt de ECB de druk voor particuliere spaarders weg

Het rentebeleid van de ECB drukt de winsten van de banken omlaag. Rabobank boekte vorig jaar een kwart minder winst, ABN Amro 13% en ING zelfs een derde minder. De Nederlandse banken hadden eind 2019 samen € 138 miljard geparkeerd staan bij de ECB.

Elke keer dat de ECB de geldkraan open zet, komt een vrij groot deel daarvan bij Nederlandse banken. In 2019 betaalden de Nederlandse banken meer € 500 miljoen boeterente per jaar op spaargeld dat ze bij de ECB stallen en niet zelf in de economie injecteren.

De ECB voerde in oktober 2019 een systeem in, tiering genoemd. In het “2-tier” systeem wordt een deel van het geld dat de banken bij de ECB laten overnachten ontzien. Hierop moet dus geen boeterente worden betaald.

Wat voor de Nederlandse banken een besparing van maar liefst €100 miljoen betekent. Dit dient de druk op de banken enigszins te verlagen. Echter, door de huidige onzekere toestand omtrent het coronavirus, is een verder expansief monetair beleid niet onmogelijk.

Mocht de ECB (her)overwegen de rente nog lager dan -0,5% te zetten, dan verlaagt dit opnieuw de winstverwachtingen van veel banken. Dan kan de druk om de rente, ook voor particuliere spaarders, onder de nul te laten zakken nog verhogen.

Dit denkt de Nederlander over een negatieve rente op hun spaarrekening

De negatieve rente blijft niet dus zonder gevolgen voor de Nederlandse spaarder. Sparen in Nederland brengt nu al erg weinig op en dat houdt veel van onze landgenoten ‘s nachts wakker. Uit een representatieve bevraging die YouGov uitvoerde in opdracht van Raisin, blijkt duidelijk dat de lage rentes de Nederlander zorgen baren, maar liefst 58% vreest door de huidige situatie niet genoeg voor hun pensioen te kunnen sparen.

85% bestempelt de situatie dan ook als oneerlijk, ongeveer drie op de vier Nederlanders vindt dat de overheid of de centrale banken moeten ingrijpen. Opvallend is ook dat het vertrouwen in de Nederlandse banken een grote deuk gekregen heeft.

Standpunten in Nederland

Wat doet de Nederlander dan als de negatieve rente op hun spaarrekening realiteit wordt? 24% van de ondervraagde Nederlanders stelt dat ze niet op zoek gaan naar een beter rendement voor hun spaargeld, echter ongeveer hetzelfde aantal (21%) is op zoek naar alternatieve manieren om zijn spaargeld te investeren, zoals aandelen, obligaties of een hypotheek aangaan, 16% stelt raad te vragen bij familie en vrienden over wat met hun spaargeld moet gebeuren.

Een onderzoek bij 7000 panelleden van de Consumentenbond komt tot gelijkaardige resultaten. 23% zegt in eerste instantie op zoek te gaan naar een bank die wel nog rente geeft. Dit kan makkelijk via het spaarplatform van Raisin, waar we je toegang bieden tot de beste spaarrentes uit heel Europa.

Slechts 16% van de panelleden stelt niets te zullen doen, met andere woorden hun geld op dezelfde bank te zullen houden. Beleggen of een hypotheek aflossen scoren beiden rondom de 10%.

Het is opvallend dat best veel Nederlanders er over denken het geld van de bank te halen en het thuis te bewaren. Maar liefst 1 op de 5 mensen stelt dit te willen doen. Dit is echter geen goed idee. Grote bedragen thuis bewaren is gevaarlijk, je loopt het risico op diefstal of verlies en hebt geen enkele garantie dat je het geld terug zult zien eens het weg is.

 

Wat kun je doen om een negatieve spaarrente te vermijden?

Je geld thuis bewaren is dus geen goede manier om een mogelijke negatieve rente op je spaarrekening te compenseren. Veiligheid is dan ook het grootste voordeel dat sparen biedt. Door het lage risicogehalte verkiezen veel mensen sparen nog steeds boven investeren.

Maar dat hoeft niet te betekenen dat je een negatieve spaarrente moet accepteren. Maak je je hier, zoals veel Nederlanders, zorgen over? Niet getreurd, je kunt ook nu nog vrij makkelijk op zoek naar een beter spaarrendement:

 

  • Als je voor een spaardeposito met een vaste looptijd kiest, wordt er doorgaans een hogere rente geboden. Je geld staat dan wel voor langere tijd vast, maar de rente die je krijgt, blijft dezelfde voor de volledige termijn. In die periode kan je dus ook geen negatieve spaarrente worden aangerekend. Gezien de rente op flexibel sparen in Nederland nu erg laag staat, kan het verschil wel substantieel zijn. Bij Raisin heb je toegang tot  voordelige deposito’s die  tot 1,4% rente per jaar bieden! 
  • Over de Nederlandse grens kijken om de negatieve spaarrente te vermijden is een erg goede optie. In heel wat andere Europese landen stijgt de spaarrente immers terug én ligt deze heel wat hoger dan in Nederland. Daar kan je spaargeld dus wel iets opbrengen. 
  • Kan je als Nederlander dan makkelijk  in het buitenland sparen? Door het geharmoniseerde Europese depositogarantiestelsel wordt spaargeld overal in de Europese Unie op dezelfde manier beschermd. Het maakt niet uit waar in de EU je een deposito opent, je spaartegoed kan niet verloren gaan. Zelfs bij een nieuwe bankencrisis wordt € 100.000 per klant per bank gegarandeerd door de lidstaten terugbetaald. 
  • Via het internet kun je zelf op zoek naar Europese banken die onder het depositogarantiestelsel vallen. Het is echter niet zo makkelijk om zelf uit te zoeken welke banken de beste spaarrentes bieden. Heel wat banken staan bovendien niet toe dat mensen die geen ingezetene zijn, die niet officiëel wonen in het land waar de bank is gevestigd, een rekening bij hen openen. Hier helpt Raisin je bij, via één kosteloos online account heb je directe toegang tot de beste deposito- en spaarrentes van Europa en hoef je je geen zorgen te maken over administratieve rompslomp!

Aarzel dus niet, via Raisin kun je nog termijndeposito’s of flexibele spaarrekeningen openen tegen goede rentes!

Beste spaarrentes

FAQ

Wat is het verschil tussen nominale en reële negatieve rente?

Wanneer nominale rente negatief is, is de marktrente op zich negatief. De bank of kredietverlener stelt je dus een negatieve rente voor. Bij reële negatieve rente kan de marktrente, dus de aangeboden rente op spaargeld positief zijn, maar is de opbrengst op sparen op zich per saldo negatief door aftrek van het inflatiepercentage. Dit is heb je in realiteit dus toch een negatieve rente op je spaarrekening.

Waarom is de rente negatief?

De depositorente is negatief door het expansieve monetaire beleid van de ECB. De overvloed aan spaargeld op de markten en de lage inflatie drukken de rente echter ook verder naar omlaag.

Waarom zakt de spaarrente steeds verder bij de Nederlandse banken?

Dit komt door het rentebeleid van de ECB, al jaren staat de depositorente die zij inschrijft erg laag, dit zet de winst van de banken onder druk omdat deze moeten betalen op het spaargeld dat ze bij de ECB stallen. Hierdoor verlagen banken de rente die ze spaarders gunnen.

Wordt mijn spaargeld gevrijwaard van een negatieve rente bij de banken?

Momenteel is een verbod op negatieve rente nog niet aan de orde. Veel (groot)banken laten spaarders al betalen voor het parkeren van hun geld. Vanaf 1 januari 2021 wordt de situatie voor spaarders bij veel banken nog nadeliger.

Waar vind ik nog een bank met een goede rente?

Dat kan buiten de Nederlandse grenzen.  Door het op Europees niveau geharmoniseerde nationale wettelijke depositogarantiestelsels worden in de Europese Unie spaartegoeden gegarandeerd tot € 100.000 per klant per bank. Open dus veilige en voordelige deposito’s via Raisin!

Wat is negatieve spaarrente?

De spaarrente is negatief wanneer een bank de rentevoet op sparen onder nul laat zakken. In de praktijk betekent dit dat je moet betalen voor het geld dat je op je spaarrekening hebt, in plaats van te worden beloond met een positieve rente. Een reële negatieve rente is er echter al vanaf het moment dat de inflatie hoger is dan de rente die je op je spaargeld ontvangt.

Wat zal de Nederlander doen bij een negatieve spaarrente?

Eén op de vier Nederlanders zal een bank zoeken met een betere spaarrente, dat lukt dan misschien niet in Nederland. Maar via het online spaarplatform van Raisin heb je toegang tot de beste spaarrentes van Europa. Opvallend is het het aantal Nederlanders dat zijn geld thuis zal bewaren. Dat is geen goed idee, het risico dat je je geld verliest, is groot. Bovendien moet je geld dat je thuis bewaart, aangeven aan de belastingen vanaf het bedrag van € 534.